Var olmanın Her Türlüsü

Güven Derin Mesele

Mart 18, 2026

Telefonla özgürüm diyenlere tıkla

Okuduğum son kitapta beslenmeden sonra insanın en önemli ihtiyacı güvendir diyordu. Tabi ki fiziki güven çok önemli ama benim için güven denilen şeyin aslında yine sabah olacak kaygısı gütmeden, alarm çalacak mı yada çalmak üzere mi korkusuyla uykuyu harap etmeden güne uyanabilmek ve o günü aynı döngüde bozmadan geceye ulaştırabilmek. Sadece bu da değil çocuk üstünü mü açtı ? işe geç mi kaldık? otobüs mü kaçtı? makine çamaşırları bitirmiş miydi? yağmur yağarsa pencereden içeriye su girer mi? Bunun gibi yüzlerce gündelik düşünceden arınma bunu başarıp deliksiz üç gün uyumak. Benim için güven bu aralar bu. Çünkü ruhunuzun tatmin olmadığı kaygılarınızın esir aldığı bir ortam içsel veya dışsal fark etmeksizin sizi yoruyorsa güvende değilsiniz. Tabi bide toplumsal güven meselesi var sadece kendi benliğimizin değil içinde bulunduğumuz tüm kültür, sosyo ekonomik yapı, siyasi eğilimler, sağlık, adalet her konuda güvenli olmaya ihtiyacımız olduğu aşikar. Ruhen güvende olmadığımız sürece psikolojik olarak hayattan verimli bir yaşam talebimiz olmuyor. Hani diyoruz ya tatsız tuzsuz tamda bu noktada yaşama hevesimizi kaybetmeden devam edebileceğimiz verilere , yaşamsal döngülere, insan insana muhabbetlere ihtiyacımız var.

İnsan kaygılarının %80 inini bana göre medya ,dijital ortamlar gerek görsel basın gerek yazılı basın, sosyal medya içerikleri hatta yapay zeka oluşturmalar olduğunu düşünmekteyim. Güne başlama şeklimizde önemli tabi. Gece ne ile uyursak sabah onla uyanıyoruz hatta kaldığımız yerden devam ediyor, uyanır uyanmaz telefon elimizde video kaydırmaya başlıyoruz. Ve gözümüze gözümüze sokuyorlar zaten ilgili alakalı olduğumuz bir şeyi. Yanlışlıkla tıklamaya göre art arda aynı konudan binlerce video çıkıyor önümüze ve bilincimiz duygularımız kendi standartlarını korumakta çok zorlanıyor. Mecburi yönlendirmelerle oluşan maruziyetler beynimizi tek rota şeklinde düşünmeye sevk ediyor. Sonra bir kaos ortamı gerçeklik algısı kayboluyor, duygular karmaşası içinde sönük bir gün, yada iyice duyarlılığını yitirmiş boş topluluklar olarak yaşamaya devam ediyoruz.

Güven duygusu her an her yerde saçma sapan bir olayla karşılaşacakmışım hissi yüzünden gün boyu bana hiç gelmiyor . Mesela yolda yürürken kendimi güvende hissetmiyorum telefona bakarak ilerleyen birileri tarafından her an omuzuma çarpacaklar endişesi ile kendimi sakına sakına yürümekten kaskatı oluyorum. Önümde telefonuna bakarak ilerleyen kişi pardon 🙂 ilerleyemeyen kişinin ayağına basıyorum ve bunun utancı da bana kalacak korkusuyla varacağım yere ulaşamama kaygısı güdüyorum. Bide ne giymişsin acaba diye baştan aşağı süzen gözler tarafından uğradığımız gerilim var. Açıklık kapalılıkta değil bu arada mesele. Uyumlu muyum, yok ayakkabıma mı baktı, acaba gömleğimin rengi mi uymadı yoksa gözümde çapak mı kaldı 🙂 bazen de çorabım mı yırtık ki diye düşünmekten kimin ne için baktığını sezinlemeye çalışmaktan vallahi ineceğim yeri unutuyorum. Parkta rahatça dolaşamıyorum, yine fotoğraf çeken birinin kadrajına mı girdim, önünden mi geçtim diye eğile büküle yol alıyorum. Alın size bir neden daha güvende hissetmiyorum işte özgürce dolaşamadığım bir mekanda olup olmamak çok da mühim değil otururum evimde. Bunlar yine masum olan tarafı birde gözün gözüme değdi kavgaları, yok yerime oturdun kavgaları, vay anasını araba öyle mi sürülür kavgaları zaten şiddet uygulamaya ve görmeye hazır ve nazır duran bir topluluğuz bütün bunların içerisinde gel de güvende hisset.

Güvenemiyoruz…

Artık anlam arayışımızı bıraktık, sadece toplumsal yargılar ve görünüşten ibaret olan şekli unsurlarla değerlendirmeye alıyoruz olup biteni. Bundan sonra az ileriki evre nefes alışverişimizi bile toplumun notalarına uyumlu olmadığı gerekçesiyle kesecekler.

Zülay ÇETİN

Hem ekonomik hem kullanışlı olsun isteyenlere tıkla

İlber ORTAYLI

Mart 16, 2026

Bir kaç gündür çok üzgünüm, üzgünlükten ziyade içimde bir boşluk oluştu ülkem adına bir korku sardı fikrimi. Yerine kimseyi yakıştıramadığım değerlerimiz gitti, onurumuz gitti, geçmişimiz gitti gibi geliyor. Tarihimiz gözümüzün önündeymiş hep canlı kanlı dolaşıyormuş aramızda ve biz bize ait olduğundan o kadar emindik ki hep orada duracak sanıyormuşuz. Öyle heybetli, öyle samimi gerektiğinde en tatlı dikta, açık sözlü ne kadarda tatlı tatlı iğneler ufkumuzu açardı. Kimse alınmazdı laflarına kimse gocunmazdı o kadar haklı o kadar güzel yerlerden girerdi ki eğitildiğimizi bile fark etmeden öğrenirdik hayattan almamız gereken dersleri. Birçoğunuz hemen anlamıştır çok değerli hocamız Prof. Dr. İlber ORTAYLI‘ dan bahsettiğimi. Korkum bundandır ki şimdi yerini doldurabilecek birisi var mı acaba. Onun kadar kaliteli, onun kadar tecrübeli vatan millet sevdalısı bir öğrencisi, aramızda bayrağı teslim alacak onun gibi yaş aralığı ne olursa olsun her kesime hitap edebilecek bir kişi. Ne muhteşem bir hocası vardı onunda Prof. Dr. Halil İnalcık tan almıştı bayrağı. Sadece bu kadar da değil Şerif Mardin, Mümtaz Soysal, Seha Meray, İlhan Tekeli, Mübeccel Kıray‘ın öğrencisi oldu. Birer birer yitip gidiyor değerlerimiz. Aslında o kadar ağır ki milli benliğimiz adına bu kayıplar canlı kütüphanelerimizi gömdük, ayaklı medeniyetlerimiz devriliyor, sanki geçmişle geleceğimiz arasındaki köprüler yıkılmış gibi. İnsan olmasının hiç mi ehemmiyeti yok diyebilirsiniz işte tam da bu yüzden o kadar önemli o kadar değerliydi ki onları insan olmanın ötesinde yapan değerler bizlere halka sevdiren yanları da insanlığa durmadan yılmadan bir şeyler katmalarıydı. Geçmişiyle gurur duyan geleceğe de daima ufuk açan özlü sözleriyle saniyeler içerisinde insanların yaşamını değiştirecek kadar güçlü anlatılar sunan, saatlerce üzerinde konuşacak kadar güçlü deneyimler herkesin anlayabileceği algılayabileceği üslupta ayak üstü seminerler veren başka bir insan tanımıyorum.

Bu yüzdendendir ki üzüntümün tarifini onun sözleriyle tasvir etmek isterim .Bu ülkede okullarda zorunlu “dün” dersi verilmeli. Yaşadıklarımızdan başka türlü ders çıkaracağımız yok çünkü, çabuk unutuyoruz. SENİ UNUTMAMAK ADINA almak isteyeceğim bir ders “DÜN”

Zülay ÇETİN

2 yorum

Teknoloji Çemberi

Mart 13, 2026

Gerçeğe en yakın kokular için tıkla

Sormuşlar bir amcaya nerelisin ?

Amca cevap vermiş ;

Başım ağri dişim ağri memleketim Ağri.

İşte o hesap,

Gözün yorgun, beynin yorgun,gönlün yorgun…

Çağımızın en mühim rahatsızlığı, adını koyamazsın tadını bulamazsın. Ne desek nasıl etsek bir çözümü yok gibi. Teknolojinin geldiği son evre insanları birbirinden kopardı. Temas olmaksızın herkes birbirine dokunuyor ama hissetmek diye bir şey yok. Yani şöyle ne kadar yoğun duygular yaşarsanız yaşayın ekranı kapattığınız an her şey özüne döner. Sen kendi evinde odandasındır, yine kendi tencerende pişiyorsa yemeğin yersin, kendi musluğunda elini yıkarsın yüzünü yıkarsın, yine kendi pijamanı giyer kendi dünyanda yatağa girersin. Sorarsan iki lafın belini kırdık mı? yok, karşılıklı bir bardak çay içtik mi? yok, otururken baktık mı bir birimizin gözüne? hayır. Mesela elinin üstünde bir ben vardı, ne bilim işte gözünün yanında bir leke, dudak kıvrımlarının kıyısında bir gamze, çenesinde de bir çatal çukur, galiba iki kaşının arasında dikine bir çizgi… yok yok bunlardan hiç birini görmedik. Çünkü filtresi mükemmeldi ve yüzü mermer gibi pürüzsüzdü bu sebeple insana özgü hiçbir işaret taşımıyordu, bende görmediğim bir insani bulguya nasıl tepki verebilirdim ki… Öylede de oldu vermedim. Sonra gece oldu döndük sağa sola ama olmadı uyku gelmedi. Beyninizin içinde bir tatminsizlik, uyusanız hemen sabah olacak korkusuyla dikersiniz gözlerinizi, uyumasanız sabah zonklayan baş ağrısı sonra bir şekilde sabah olur ama gözde yorgunluktan oluşmuş mor halkalar ensenizde gacur gucur eden boyun ağrısı ve tabi gönül boş ruh tatminsiz ve yine aynı döngüye girmişsinizdir. Günaydın demeye mecal kalmamış yediğiniz içtiğiniz bir türlü sinmiyor içinize zaten iyice robot gibi olmuşsunuzdur.

Yaşamak için yiyenler , yemek için yaşayanlar artık birde göstermek için yemek yiyenler kategorisi de açılmış. Sonra mı sonrası malum;

Mesai saati başlıyor sonra gelsin; vatandaş doktoru, hemşire hastayı azarlar, memur vatandaşı, patronu işçiyi, şoförü yolcuyu azarlar. Hatta sokakta yürürken ağaca tekme atanı bile görüyoruz örnekler hiç bitmez. Bazı şeyler eğitimin eksikliğidir belki ama bazı anlar var ki sanki içinizde bir yerlerde ruhunuzu teslim almış bir fiber örümcek var zihninizi bedeninizi örmüş de düşünemeyecek kadar sabrınızı sarmış gibi işte tamda bu noktada tüm sorunların nedeni iletişim kuramayışımız gibi geliyor bana.

Her şey görselden ibaret gerçek bir çiçeği koklamayalı çok uzun zaman oldu o kadar da değil diyeceksiniz ama o kadar… Sanıyor musunuz ki çiçekçiden aldığınız çiçek gerçek, rengarenk çiçekler kimyasallarla boyanmış üstüne spreylerle çiçeğe koku veren püskürtmeler yapılıyor, kokladığınızda içiniz açılacakken astım oluyorsunuz. Çiçek koklamanın bile lük olduğu bir dünyada nefesimizi kesenlerin hayatı küçücük bir kutuya sığdırıp ruhumuzu dahi oradan kontrol edebildiklerini düşününce aslında zaten görünen biz değiliz, zombileşmiş hayatların faturasının vebali kime…..

Zülay ÇETİN

sadece ben değil ortamda güzel koksun diyenlere tıkla

Mış Gibi Hayatlar

Mart 9, 2026

En çirkin gülüşlerinizde mutluluğun zirvesini yapmışsınızdır.

Paranızla satın aldığınız tebessümler gibi değildir içten gülüşler.

Hatta bazen ne kadar çirkin kahkaha attım diye hayıflandığınız gülüşleri önemseyin,

İstekli ve samimi…

BIrakın dişlerim güzel çıktı mı? yada gülünce göz kenarlarim kırıştı mı? kayğısını.

Pozlarınızın simetrisini ölçmekten vazgeçin!

Gözaltı morluklarınıza takılıp, dağınık saçlarınızın hoyratlığını görmezden gelmeyin.

Çenenizdeki küçücük sivilceye takılıp yanağınızdaki gamzeyi yok saymayın.

Off ammada kilo aldım demek yerine, el bileklerinizin zarifligiyle bir avuç suyu yüzünüze çarpmanın heyecanını yaşayın.

Kaçırmayın hayatı; bilmem ne marka bilmem kaç liraya aldığınız paçavraları göstermek uğruna,

Tükenmeyin; bilmem ne marka fırça bilmem kaç kuruşa aldığınız takma kirpik tüyünde.

Unutmayın sevmeyi; bilmem ne marka kafede bilmem ne marka kahve içtim reklamı için.

Birakın zengin görünmeyi milyoner yaşıyorum mesajı vermeyi.

Birşey üretebiliyor musunuz?

Birilerinin kalbine dokundunuz mu hiç?

Bir insana faydanız olmuş mu bu hayatta?

Yada bu vatana millete ne katkınız olmuş?

İyice bir düşünün.

Yoksa aynaya baktığınızda kendinizde hiçbir şey
göremeyeceksiniz ve avunmaya devam edeceksiniz.

Birakın artık ambalajlara , marka logolarına para
ödemeyi.

Zaferler kazanmış gibi muhtaç insanların gözüne gözüne sokmayın etiketlerinizi.

Yoksulluk kalbin Mekkesi vicdanın Kâbesidir.

Aklın zengin olmadigi yerde
Çulun hoş için boş….

Zülay ÇETİN

https://amzn.to/4bBypQG

Kadınlar Günü

Mart 8, 2026

Kendinize güzel bir hediye tıkla

Yetimhane duvarları gibi soğuk bir yaşamın öksüz kadınları, yalancı tebessümlerin ısıttığı yürekleriniz bugün hatırlandı mı?

Zülay ÇETİN

Cümleler Bitti sözcük Ne Yapsın

Mart 4, 2026

Evet yine güne bir kaosla uyandık gerçi uyku mu kaldı dünya iki tane sapığın elinde oyuncak oldu. İnsan insan olalı böyle hezimet görmedi. Vicdanın sadece kelimelerde kaldığı merhametin “ha”sı gibi ortasından başlıyoruz asıl mevzuya. Neresinden tutsak elimizde kalacak ipin ucu. Hiç sevmediğim konulardır siyaset ve lakin ben işin bu boyutundan ziyade bu aç gözlülüğün bu gaddarlığın sonu nereye varacak onu merak ediyorum. Dünya üç beş haysiyetsiz ne derse oraya mı gidecek. Bunca insan evladı nasıl bir gafletin içerisinde neden böylesi adice bir oyuna alet oluyorlar. Evet konuşmak zor herkes kendi açısından haklı olabilir, can tatlı ama neden?… neden?… neden?…. demekten kendimi alamıyorum. Mezarı kazılmış çocukların gözyaşları kurumadan toprakla buluşmasını izlerken nerede bu insanlık. Dünya birliğinin sağlanmasını beklemiyoruz ama Türk Dünyası birliği , İslam birliği bir an önce kurulmalı evet gerçek İslam birliği…sözde Müslümanlar elbette var ağzı bağlı gözü kör. Ne yapacağız gözümüzü kırpmadan nöbet mi tutacağız diyebilirsiniz. Belki bunu yapamayız ama yüreğimizi kırpmadan merhamet etmeyene kıyarız. Dünya insan duyguları tarafında yönetilir ve medeniyetin kaderi bu duygularla şekillenir. Bunu bilmeyen yoktur. Ama insan olmayanların duygularını yönetememesinin bedelini masumlar, çocuklar, ülkeler mi ödeyecek. Bir yolu olmalı bir yolu…

Zülay ÇETİN

Uçurumun Kenarındaki Hayal

Şubat 18, 2026

Yağmurlu bir sahanın alacakaranlığında başladı hayat bu gün akmaya. Öyle ayaz soğuk değildi ortalık, her zamanki gibi griye bulaşmış bulutlar, cehresi muşmulaya dönmüştü gökyüzünün. Evet evet aynen böyle… Normalde pek sevdiğim havalardır bunlar benim ama nedense bana bu gün böyle hissettirdi. Sanki bunamış da ne yaptığından haberi olmayan huysuz bir yaşlının nazı niyazı gibi, karışık ve öfkeli…

Şehrin caddeleri vızır vızır şarpıl şurpul ediyor otomobiller geçtikçe asfalta biriken yağmur suları. Öfkesini alamamış Arap atı gibi çiğneyip geçiyordu yanı başımdan arabalar. Suratıma suratıma tokat atıyordu sanki çarparak geçtiğim ıslak ağaç dalları.

Bir süre avare avare gezgin oldum. Bir uçurumun kenarındaydı hayallerim öylece izledim aşağıyı . Kayalıkları tokatlıyordu şimdide deniz, kimin kime gücü yeterse işte. Fırlattım son umudumu bir kucak defne ağacının dalıyla birlikte. Yükümde yoktu artık umudumun tükenmiş çığlıkları gibi. Şimdi iyi gider dedim bu havaya bir türkü. Taktım kulaklığımı verdim sırtımı dünyaya, oturdum yere yaslandım bir sakız ağacının gövdesine , bıraktım saçlarımı rüzgara…. Bastım düğmeye “Yar aydın gönül yar aydın “

Zülay ÇETİN

Yaraydın gönül yaraydın

Her yer karanlık, yar aydın

Hem ilaçtın hem yaraydın

Sırrımı deşip yaraydın

Yaraydın gönül yaraydın

Azığım zehir
Bineğim gamdır
Yaram yarimdir
Yarim yaramdır

https://amzn.to/4syeEiE

8 yorum

Hani Sevmek

Şubat 11, 2026

Hani sevmek üç saatlik yoldu senin için,

Bir yürek çırpınışı kadar hızlıydı kavuşmak.

Hani mesafeler engel değildi aşka,

Nerede olursam olayım bulurdun beni.

Hani insan isterse her şey olurdu,

Engel tanımaz bir gölgeydi sevda.

Hani aynı gecelerde aynı rüyayı görmekti hissetmek.

Görmese de dokunmasa da insan yüreğiyle severdi.

Hani gözden uzak olmak gönülden silmezdi.

Peki düşündün senin düştüm mü yüreğinden.

Hatırlamaya fırsatın oluyor mu ara ara bu sözlerini.

Daha hatırı sayılır kaç bahane bulacaksın hasrete.

Yada ihanetinin başka türlü ismi varda ben mi bilmiyorum.

Kısacası yolumuz çok mu hüzün rüzgarları eşliğinde gurbet diyarlarında….

ZÜLAY ÇETİN

https://amzn.to/4dgULYV

2 yorum

Kurtulun

Şubat 7, 2026

İnsanlar, nasılda kendi canları istediğinde hemende görünür oluyorlar.

Farkedelim diye çıkarları uğruna nasılda kendilerini ben buradayım demek için yırtıyorlar.

Kendini bir türlü var edememiş, sürekli başkalarının merhametinden beslenmiş,

Hatta üç beş pohpohcuyla hayatını devam ettirmiş olanlar…

Kendi günleri gelince nasılda varoluşlarını ilan ediyorlar.

Ne oldu çakma rollerinizi birileri alkışlamadı mı?

Yoksa yeterince övgü iltifat alamadınız mı?Abartılmış oyunculugunuza .

Kim bilir pazarlıkla oturduğunuz masalarda yarım mı kaldı hayalleriniz,

Uykusuz uykusuz kapılarınızı açanlar yok mu artık.

İki ara bir derede kaldığınız, pardon pardon mış gibi yaptığınız.

Canınızın tam istediği kararı aldığınız, ama sanki mecburmuşsunuz gibi anlattığınız.

Ha bide üstüne kendinizi zorunlu, karşınızdakine de sorumlu gibi hissettirdiğiniz ataklar başladı mı?

Bu arada düşüncemizi merak ediyor olmalısınız. Bir anda kendinizi bize gösterdiğinize göre.

Bir tavsiyem var elbet

Narsistlikten kurtulun…

Zülay ÇETİN

4 yorum

Hali Arzdan

Şubat 5, 2026